ศูนย์สนับสนุนและพัฒนาการเรียนการสอน


ฐานข้อมูลโครงการฝึกอบรม/สัมนา เพื่อพัฒนาการเรียนการสอน

โครงการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการสำหรับคณาจารย์ เรื่อง การวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Methods)

หลักการและเหตุผล

การวิจัยเป็นภารกิจหลักอย่างหนึ่งของสถาบันอุดมศึกษา ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 นอกจากนั้น ผลงานวิจัยยังเป็นตัวบ่งชี้สำคัญที่กำหนดไว้ในมาตรฐานการประกันคุณภาพการศึกษา ของทั้งสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา หรือ สกอ. และสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) หรือ สมศ. ทั้งนี้ ผลการประเมินคุณภาพการศึกษาในปีการศึกษาที่ผ่านมา บ่งชี้ให้เห็นว่า มหาวิทยาลัยรังสิตควรเพิ่มศักยภาพทางด้านการวิจัยรวมถึงนวัตกรรมและงานสร้างสรรค์ ทั้งในด้านปริมาณ คือ ต้องทำให้สัดส่วนของผลงานวิจัยมีความสมดุลกับจำนวนอาจารย์ในคณะวิชา และในด้านคุณภาพ ได้แก่ การส่งผลงานลงตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารวิชาการระดับชาติและนานาชาติ รวมถึงการนำเสนอผลงานผ่านเวทีการประชุมวิชาการทั้งภายในและภายนอกประเทศ ด้วยเหตุผลดังกล่าว ทางมหาวิทยาลัยรังสิตได้ตระหนักถึงความสำคัญและถือเป็นประเด็นเร่งด่วนที่ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องทั้งผู้บริหาร คณะวิชา และหน่วยงานสนับสนุน ต้องมาผนึกกำลังร่วมมือกัน เพื่อสร้างความแข็งแกร่งในการผลักดัน ส่งเสริม สนับสนุน ให้คณาจารย์และบุคลากรของคณะวิชาต่างๆ สามารถสร้างสรรค์ผลงานวิจัยและงานสร้างสรรค์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งในเชิงคุณภาพและปริมาณ ทั้งนี้เพื่อมุ่งหวังให้ผลงานวิจัยดังกล่าวกลายเป็นนวัตกรรมหรือข้อมูลสะท้อนกลับอันเป็นประโยชน์ด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาที่ดียิ่งขึ้น ตลอดจนเป็นการพัฒนาอาจารย์พัฒนากระบวนการเรียนการสอนให้มีคุณภาพมีมาตรฐานรวมทั้งส่งผลให้มหาวิทยาลัยมีผลงานวิจัยเผยแพร่เป็นรูปธรรมและเป็นผู้นำวิชาการด้านงานวิจัยเพื่อการศึกษา และบรรลุตามเกณฑ์มาตรฐานการประกันคุณภาพการศึกษา ประกอบกับหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช ๒๕๔๔ ได้กำหนดแนวทางการพัฒนาศักยภาพครูให้มีความเป็นผู้นำทางวิชาการปฏิบัติหน้าที่ โดยใช้กระบวนการวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนรู้ให้ครูสามารถใช้การวิจัย เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ให้ครูสามารถใช้การวิจัยเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้ และให้สามารถศึกษา ค้นคว้า วิจัย เพื่อพัฒนาสื่อการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับ กระบวนการเรียนรู้ของผู้เรียนซึ่งสอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๒๔ (๕) ให้สถานศึกษาส่งเสริมให้ครูผู้สอนสามารถใช้การวิจัยเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้ มาตรา ๓๐ ให้สถานศึกษาส่งเสริมให้ผู้สอนสามารถวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนรู้ มาตรา ๖๗ รัฐต้องส่งเสริมให้มีการวิจัยและพัฒนา การผลิตและการพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา โดยมีครูเป็นผู้ปฏิบัติการวิจัย เรียกว่า ครูนักวิจัย (Teacher as Research) ซึ่งจะต้องมีพันธกิจ (Mission) ที่จะต้องค้นหาคำตอบเพื่อแก้ปัญหาต่อไป

ในกระบวนการวิจัยการเลือกแบบแผนการวิจัย นับเป็นขั้นตอนที่สำคัญประการหนึ่งที่จะบอกได้ถึงคุณภาพของงานวิจัยโดยรูปแบบหลักของการวิจัยในปัจจุบันมี 3 รูปแบบคือ การวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) และการวิจัยแบบผสมผสาน (mixed methods research) โดย mixed methods เป็นเทคนิควิธีวิจัยทางสังคมศาสตร์ที่มีการผสมระหว่างวิธีการวิจัยเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพเข้าด้วยกัน มีจุดมุ่งหมายเพื่อการแก้ไขข้อจำกัดของแต่ละวิธีให้สามารถตอบคำถามการวิจัยได้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น โดยรูปแบบที่นิยมปฏิบัติทั้งไทยและต่างประเทศ คือ ใช้วิธีการวิจัยเชิงปริมาณเป็นตัวตั้งก่อนแล้วตามด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ ยกเว้นกรณีที่เป็นอุบัติการณ์ หรือเหตุการณ์ใหม่ๆ ที่ยังไม่เคยเกิดขึ้น จึงจะใช้การวิจัยเชิงคุณภาพเป็นตัวตั้งแล้วจึงตรวจสอบสมมติฐานหรือทฤษฎีด้วยวิธีการวิจัยเชิงปริมาณ ลักษณะการผสมผสานจำแนกออกเป็น 2 ลักษณะคือระเบียบวิธีแบบผสานวิธี ( mixed methods) และรูปแบบผสานรูปแบบ  (mixed model)   ในการผสานวิธีกันระหว่างการวิจัย 2 รูปแบบนั้น อาจเป็นการผสมผสานแบบครึ่งต่อครึ่ง  การผสานแบบมีรูปแบบหลักร่วมกับรูปแบบรอง  หรือแบบผสมผสานทุกขั้นตอน (ผ่องพรรณ ตรัยมงคลกูล  และสุภาพ  ฉัตราภรณ์.  2549) โดยการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed  Methods  Research)  ประกอบด้วยขั้นตอน ดังนี้

ขั้นตอนที่ 1 การกำหนดคำถามการวิจัย ผู้วิจัยอาจจะตั้งคำถามการวิจัยเพียงหนึ่งคำถามซึ่งมีลักษณะที่เป็นทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ  หรือจะตั้งคำถามการวิจัยหลายคำถามซึ่งอาจจะแยกเป็นคำถามเชิงปริมาณและคำถามเชิงคุณภาพ

ขั้นตอนที่ 2 การกำหนดวัตถุประสงค์ของการวิจัย ผู้วิจัยสามารถตั้งวัตถุประสงค์ของการศึกษาไว้ข้อเดียวหรือหลายข้อ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับคำถามการวิจัย

ขั้นตอนที่ 3 การเลือกระเบียบวิธีในการวิจัย ผู้วิจัยต้องพิจารณาเลือกรูปแบบการวิจัยที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการตอบคำถามการวิจัย ให้ถูกต้อง แม่นยำน่าเชื่อถือ และมีความเป็นไปได้ในการปฏิบัติงานวิจัย โดยคำนึงถึงองค์ประกอบที่สำคัญ ได้แก่ เวลาที่เหมาะสม  การให้ค่าน้ำหนักของข้อมูลเชิงปริมาณหรือคุณภาพ  การผสมผสานวิธีการ ความลึกซึ้งในทฤษฎีหรือวิธีการเปลี่ยนแปลงไป

ขั้นตอนที่ 4 การเก็บรวบรวมข้อมูล

ขั้นตอนที่ 5 การวิเคราะห์ข้อมูล

ขั้นตอนที่ 6การตีความหรือแปลผลข้อมูล

ขั้นตอนที่ 7 การกระทำข้อมูลให้ถูกต้อง

ขั้นตอนที่ 8 การสรุปผลและการจัดทำรายงานการวิจัย

อย่างไรก็ตามในทางปฏิบัติ พบว่าการวิจัยแบบผสานวิธีมีข้อพึงระวังและมีข้อจำกัดบางประการ คือ วิธีการวิจัยเชิงปริมาณนั้นเป็นวิธีการที่เข้มงวด เป็นระบบและเป็นแบบแผน  ส่วนวิจัยเชิงคุณภาพนั้นเป็นวิธีการที่แนบเนียน ละเอียดอ่อน และยืดหยุ่น เมื่อนำวิธีทั้งสองมาใช้ในการวิจัยเรื่องเดียวกันจะต้องใช้ให้เหมาะสม อย่าปล่อยให้ความรู้สึกนึกคิดเชิงคุณภาพไปผ่อนคลายความเข้มงวดและความเป็นแบบแผนของวิธีการวิจัยเชิงปริมาณ ในขณะเดียวกันก็อย่าปล่อยให้ความรู้สึกนึกคิดเชิงปริมาณมีอิทธิพลทำให้วิธีการเชิงคุณภาพกลายเป็นการสำรวจหาข้อมูลเพิ่มเติมอย่างฉาบฉวย ซึ่งจะเป็นผลทำให้คุณภาพของงานวิจัยชิ้นนั้นลดลงนอกจากนี้ยังพบว่า งานวิจัยแบบผสานวิธีมีข้อจำกัดที่สำคัญ  คือ  

1) นักวิจัยโดยเฉพาะหัวหน้าโครงการวิจัยต้องมีความรู้และประสบการณ์ในการทำวิจัยทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพคนที่ถูกต้องตามหลักวิธี ไม่เช่นนั้นจะได้งานวิจัยที่ไม่เข้มแข็งเท่าที่ควร

2) ในการวิจัยแบบผสมผสานวิธี จะต้องใช้เวลาและทรัพยากรในการเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลปริมาณมากกว่าการทำวิจัยเชิงเดี่ยว ดังนั้นโครงการที่ถูกจำกัดด้วยเวลาและงบประมาณจึงไม่สามารถใช้กลยุทธ์โดยวิธีผสานวิธีได้ ยกเว้นเป็นข้อมูลเสริมบางส่วน  

3) อาจมีการใช้การวิจัยแบบผสมผสานวิธีตามสมัยนิยม โดยเป็นการใช้แบบผิดๆ ตามที่ตนเข้าใจหรือใช้โดยมักง่าย เช่น นักวิจัยเชิงปริมาณเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์แบบผิวเผิน หรือนักวิจัยเชิงคุณภาพคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยการสุ่มตามหลักสถิติโดยไม่พิจารณาหลักเกณฑ์ที่เหมาะสม เป็นต้น

วิโรจน์  สารรัตนะ. 2545: 13, สุชาติ  ประสิทธิ์รัฐสินธุ์ และ กรรณิการ์  สุขเกษม.  2547: 285-286 ได้กล่าวว่า ระเบียบวิธีแบบผสานวิธี (Mixed Methods) เป็นการแก้จุดอ่อนของแต่ละวิธีด้วยการเสริมจุดแข็ง โดยมีจุดมุ่งหมาย ดังนี้ 1) เพื่อเป็นการตรวจสอบสามเส้า (triangulation) ให้เพิ่มความเชื่อมั่นในผลของการวิจัย 2) เพื่อเป็นการเสริมให้สมบูรณ์หรือเติมให้เต็ม (complementarity) เช่น ตรวจสอบประเด็นที่ซ้ำซ้อนหรือประเด็นที่แตกต่างของปรากฏการณ์ที่ศึกษา เป็นต้น 3) เพื่อเป็นการริเริ่ม (initiation) เช่น ค้นหาประเด็นที่ผิดปกติ  ประเด็นที่ผิดธรรมดา  ประเด็นที่ขัดแย้งหรือทัศนะใหม่ ๆ เป็นต้น 4) เพื่อเป็นการพัฒนา (development) เช่น  นำเอาผลจากการศึกษาในขั้นตอนหนึ่งไปใช้ให้เป็นประโยชน์กับในอีกขั้นตอนหนึ่ง เป็นต้น และ 5) เพื่อเป็นการขยาย (expansion) ให้งานวิจัยมีขอบข่ายที่กว้างขวางมากขึ้นด้วยเหตุผลดังกล่าวทางศูนย์สนับสนุนและพัฒนาการเรียนการสอน มหาวิทยาลัยรังสิต จึงจัดให้มีโครงการฝึกอบรมสำหรับคณาจารย์ เรื่อง การวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Methods) ทั้งนี้เพื่อเป็นประโยชน์ในการเพิ่มพูนความรู้ และทักษะทางด้านการวิจัยให้แก่คณาจารย์มหาวิทยาลัยรังสิตต่อไป

 

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อให้คณาจารย์มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับรูปแบบการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Methods)
  2. เพื่อให้คณาจารย์สามารถนำรูปแบบการวิจัยแบบผสมผสานวิธีไปประยุกต์ใช้ในการทำงานวิจัยของตนอย่างถูกต้องตามหลักกระบวนการวิจัย
  3. เพื่อให้คณาจารย์ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้และเพิ่มพูนประสบการณ์ในการทำงานวิจัย

กลุ่มเป้าหมาย

อาจารย์จากวิทยาลัย คณะ สถาบัน ภายในมหาวิทยาลัยรังสิต จำนวน 50 คน

ผู้รับผิดชอบโครงการ

ศูนย์สนับสนุนและพัฒนาการเรียนการสอน มหาวิทยาลัยรังสิต

เนื้อหาการฝึกอบรม

- ลักษณะของการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Methods)

- ขั้นตอนกระบวนการดำเนินการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Methods)

วิทยากร

ดร. อิทธิพัทธ์  สุวทันพรกูล  ภาควิชาการวัดผลและวิจัยการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

 

วัน เวลา และสถานที่

วันพุธ ที่ 9 กันยายน 2558 ห้อง 1-308 ชั้น 3 อาคารอาทิตย์ อุไรรัตน์

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

  1. คณาจารย์มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการดำเนินการวิจัยแบบผสมผสานวิธี  (Mixed Methods)
  2. คณาจารย์สามารถนำรูปแบบการวิจัยแบบผสมผสานวิธีไปประยุกต์ใช้ในการทำงานวิจัยของตนอย่างถูกต้องตามหลักกระบวนการวิจัย
  3. คณาจารย์ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้และเพิ่มพูนประสบการณ์ในการทำงานวิจัย

 

กำหนดการ
โครงการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการสำหรับคณาจารย์
เรื่อง การวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Methods)

วันพุธ ที่ 9 กันยายน  2558  เวลา  8.30 – 12.00 น.
ณ ห้อง 1-308 ชั้น 3 อาคาร อาทิตย์ อุไรรัตน์ (อาคาร 1) มหาวิทยาลัยรังสิต

*****************************************

08.30 – 09.00 น.          ลงทะเบียน

09.00 – 10.30 น.          การบรรยาย เรื่อง ลักษณะการวิจัยแบบผสมผสานวิธี  (Mixed Methods)

10.30 – 10.45 น.          รับประทานอาหารว่าง

10.45 – 12.00 น.          การบรรยาย เรื่อง กระบวนการดำเนินการวิจัยแบบผสมผสานวิธี  (Mixed Methods)


วันที่ประกาศ: 7 กันยายน 2558, 08:39

ระยะเวลา
ต้องเข้าอบรมตามเวลาที่กำหนด
1)
วันพุธที่ 9 กันยายน 2015 เวลา 09:00 ถึง 12:00น.
รวมเวลา
180 นาที
สถานที่
อาคาร 1

# รายชื่อผู้เข้าร่วมฝึกอบรม
คณะศิลปศาสตร์
1) ศนิวาร วุฒฑกุล
2) ชลาศัย กันมินทร์
3) อารีลักษณ์ สินธพพันธุ์
4) รัชดา ลาภใหญ่
5) แทนไท บุตรจันทร์
6) นารีรัตน์ บุญช่วย
สำนักงานกิจการนักศึกษา
7) ณิชาภัทร ฉายศรี
คณะศิลปะและการออกแบบ
8) สุรพงษ์ เอี่ยมพิชัยฤทธิ์
9) กิตติวัฒน์ โลหะการ
10) ชินภัศร์ กันตะบุตร
11) ลัดดาวัลย์ สารพัฒน์
12) สิรดา ไวยาวัจมัย
13) เสกสฤษฎ์ ธนะประสิทธิกุล
14) สุชีพ กรรณสูต
15) บัณฑิต เนียมทรัพย์
16) ต้นข้าว นิทัศกาญจนานนท์
คณะวิทยาศาสตร์
17) อินทิรา แถมพยัคฆ์
18) ลดาวัลย์ วศินปิยะมงคล
คณะนิเทศศาสตร์
19) สยัมวรา เชื้อทิน
20) ศศโสฬส จิตรวาณิชกุล
วิทยาลัยวิศวกรรมศาสตร์
21) ศิริกุล จันทร์สว่าง
22) วรรณี เอกศิลป์
23) สมหมาย บัวแย้มแสง
24) อภิรักษ์ ภักดีวงษ์
25) โอภาส จุฑาเทพ
26) ดวงอาทิตย์ ศรีมูล
วิทยาลัยนวัตกรรมดิจิทัลและเทคโนโลยีสารสนเทศ
27) ศิริวรรณ วาสุกรี
28) สมชาย เล็กเจริญ
29) สุมามาลย์ ปานคำ
30) วุฒิพงษ์ ชินศรี
31) วิไลลักษณ์ ตรีพืช
ศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม
32) ชัชชญา พีระธรณิศร์
คณะบริหารธุรกิจ
33) อารีรัตน์ แย้มเกษร
34) ปิยะรัตน์ จันทรยุคล
35) สมิตา กลิ่นพงศ์
คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์
36) นุจรีย์ โลหะการ
สำนักงานมาตรฐานวิชาการ
37) สุดาญา ออประยูร
ศูนย์กีฬาและสุขภาพ
38) ไสว สังขารา
สถาบันภาษาอังกฤษ
39) มาลี รุ่งไหรัญ
40) มงคล โสดาจันทร์
41) นิภาพร เฉลิมนิรันดร
42) กนกวรรณ พรณอมวงศ์
43) สุพจนินท์ ดวงจินดา
44) วีรภา พงษ์พานิช
45) พัชราภร สีมานาถ
46) ศุภชัย แซ่เลี้ยว
วิทยาลัยดนตรี
47) ธีรัช เลาห์วีระพานิช
48) เจตพินิฐ สังข์วิจิตร
49) พลังพล ทรงไพบูลย์
50) อานุภาพ คำมา
คณะบัญชี
51) นิ่มนวล วิเศษสรรพ์
52) เปรมารัช วิลาลัย
53) อัครวัฒน์ พิมพ์แสง
คณะศึกษาศาสตร์
54) ส่งศรี วรรณเสน
55) ศรีสมร พุ่มสะอาด
สำนักงานสวัสดิการสุขภาพ
56) รัชนีภรณ์ ณ ถลาง
คณะพยาบาลศาสตร์
57) มาณี น้าคณาคุปต์
58) อาทิตยา สุวรรณ์
59) นิภา กิมสูงเนิน
60) ยุภาพร นาคกลิ้ง
61) เตือนใจ วงษ์รักษา
62) ดวงใจ ลิมตโสภณ
63) ปริศนา รถสีดา
64) พัชราภรณ์ ฝ่ายหมื่นไวย์
65) ชนิกานต์ ศรีกุล
66) ลลนา ประทุม
67) จิราภรณ์ อ้วนล่ำ
สถาบันรัฐประศาสนศาสตร์
68) ฟ้าลั่น กระสังข์
69) วิรัตน์ พุ่มพวง
70) พลอยไพลิน ภิรมย์เสวก
71) Wuyao zheng
72) ธิดารัตน์ ชื่นประเสริฐสุข
ศูนย์บริการนานาชาติ
73) รุ่งกานต์ เนตรานนท์
74) จารุชา สหัสรังษี
คณะเภสัชศาสตร์
75) ลักษณา เจริญใจ
วิทยาลัยนวัตกรรมสังคม
76) บุญสม เกษะประดิษฐ์
77) ศรัณย์ ธิติลักษณ์
คณะกายภาพบำบัด
78) ปฐมพงศ์ จันธิมา
คณะเศรษฐศาสตร์
79) เสาวลักษณ์ กิตติประภัสร์
สถาบันการบิน
80) ชนนนาถ เทพลิบ